Şeffaf plak tedavisinin en zor kuralı nedir diye sorsak, hastaların %90'ı aynı cevabı verir: **"Bir şeyler içmeden önce sürekli çıkarıp takmak!"**
Şeffaf plak tedavisinin en zor kuralı nedir diye sorsak, hastaların %90'ı aynı cevabı verir: "Bir şeyler içmeden önce sürekli çıkarıp takmak!"
Hadi itiraf edelim; ofiste çalışırken, arkadaşlarınızla kafede otururken veya akşam yemeğinde o plağı çıkarmak bazen zor gelebiliyor. "Pipetle içsem bir şey olmaz" veya "Soğuk kahve sarartmaz" gibi şehir efsanelerine inanmak istiyoruz. Peki, bilim bu konuda ne diyor? Gerçekten o bir bardak kahve veya akşam içilen bir kadeh şarap, görünmez plaklarınızı görünür hale getirebilir mi?
İstanbul Aydın ve Gelişim Üniversiteleri'nde yapılan güncel bir bilimsel çalışma (Ergel, Sadry, Ok - 2021), piyasanın iki devi olan Invisalign ve Essix plaklarını; çay, kahve, kola, şarap ve su testine soktu. Laboratuvar fırınlarında 6 gün boyunca bekletilen plakların başına gelenler, tedavi disiplininizi değiştirecek türden.
Invisalign mı Essix mi? Hangi Plak Lekelere Daha Dayanıklı?
Araştırmacılar, ağız içi sıcaklığını taklit eden 37°C'lik ortamda plakları beklettiğinde, her iki markanın da farklı zayıf noktaları olduğunu keşfetti. Sonuçlar, kullandığınız plağın markasına göre dikkat etmeniz gereken içeceğin değişebileceğini gösteriyor.
Invisalign Kullananlar Dikkat: Çalışma sonuçlarına göre Invisalign grubu plaklar, Kırmızı Şarap karşısında savunmasız kaldı ve istatistiksel olarak en belirgin renklenmeyi bu sıvıda gösterdi. İlginç bir şekilde çay, kahve ve kolada dramatik bir renk değişimi (ilk 6 günlük simülasyonda) gözlenmedi. Ancak bu, kahvenin masum olduğu anlamına gelmiyor; uzun vadeli kümülatif etkiler her zaman risklidir.
Essix (Vakumlu Plak) Kullananlar Dikkat: Essix grubu plaklar ise Kahve ve Kırmızı Şarap karşısında sınıfta kaldı. Özellikle kahve çözeltisi, Essix plaklarında çıplak gözle fark edilebilir düzeyde sararmaya yol açtı. Ancak şaşırtıcı bir şekilde çay ve kola, Essix plaklarında da istatistiksel olarak anlamlı bir renk değişimi yaratmadı.
İleri Okuma Plaklarınızın hangi materyalden üretildiğini ve bu materyallerin farklarını merak ediyorsanız Şeffaf Plaklarda Materyal Savaşı: PET-G mi TPU mu? yazımızda bu konuyu detaylandırmıştık.
Gizli Tehlike: Su Emilimi ve "Şişen" Plaklar
Renklenme, estetik bir sorundur ve sizi rahatsız eder. Ancak bu çalışmanın ortaya koyduğu çok daha kritik bir fiziksel sorun var: Su Emilimi (Water Sorption).
Plaklar sadece renk pigmentlerini değil, suyu da bir sünger gibi (mikroskobik düzeyde) emebilir. Çalışmada plaklara "Termal Siklus" adı verilen bir yaşlandırma testi uygulandı. Yani plaklar defalarca ısınıp soğutuldu. Sonuç? Invisalign plaklarının kütlesinde artış görüldü.
Bunun sebebi, Invisalign materyalinin yapısında bulunan Poliüretan'ın suya karşı hassas olmasıdır. Essix (PET-G) plaklarında ise kütlesel bir değişim gözlenmedi.
Peki Plak Su Emerse Ne Olur?
- Boyut Değişimi: Mikron düzeyinde de olsa şişen bir plak, dişe tam oturmayabilir.
- Kuvvet Kaybı: Yapısı bozulan plastik, dişi itme gücünü kaybeder.
- Koku ve Hijyen: Su emilimi, plağın içine bakterilerin de nüfuz etmesi demektir.
İleri Okuma Plakların uyumunun bozulması, dişlerin hedeflenen yere gitmesini engeller. Bu hassas dengeyi anlattığımız Görünmeyen Kahraman: Dijital Ölçü Hassasiyeti yazımızı mutlaka okumalısınız.
Bilim "Çıkarın" Diyor
Çalışmanın sonuç bölümünde araştırmacılar net bir uyarıda bulunuyor: "Invisalign grubunda Essix grubuna oranla daha çok renk değişikliği görülmüştür ve su emilimi daha fazla gözlemlenmiştir."
Bu bilimsel veriler ışığında Suvi Lab olarak önerimiz şudur:
- Su Hariç Her Şey: "Rengi açık, bir şey olmaz" demeyin. Plaklarınızın şeffaflığını ve en önemlisi biyomekanik gücünü korumak için su haricindeki tüm tüketimlerde plaklarınızı çıkarın.
- Sıcaklık Faktörü: Çalışma 37°C'de yapıldı. Daha sıcak içecekler, materyalin yapısını (özellikle su emilimini artırarak) daha hızlı bozar.
- Invisalign Kullanıcıları: Plaklarınızın teknolojik olarak üstün olması, onların "lekelenmez" olduğu anlamına gelmez. Aksine, karmaşık moleküler yapıları onları dış etkenlere daha açık hale getirebilir.
Unutmayın, o plaklar sadece plastik birer kılıf değil, dişlerinizi hareket ettiren hassas birer tıbbi cihazdır. Onlara iyi bakarsanız, onlar da gülüşünüze iyi bakar.
İleri Okuma Tedavi bittikten sonra dişlerinizi koruyan pekiştirme apareylerinde de benzer kurallar geçerlidir. Teller Çıktıktan Sonraki Büyük Sınav: Ortodontik Relaps yazımızda koruma sürecini detaylarıyla anlattık.
